όχι στην αιώνια φτώχεια

 

Βαγγέλης Ιντζίδης

30.06.2015

 

1. Ξεκινώ από την αρχή πως o τακτικισμός δεν μπορεί πλέον να είναι το περιεχόμενο της πολιτικής. Δεν βρισκόμαστε σε εκείνο το δεδομένο πλαίσιο του διπολισμού στις διεθνείς σχέσεις και σε ένα ασφαλέστερο –από το σημερινό– πλαίσιο που επέτρεπε πολιτική να είναι μόνον οι τακτικισμοί και όχι η μελέτη των διαρκώς μετακινούμενων δεδομένων σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο στο άτυπα πολυπολικό διεθνές περιβάλλον. Η πολιτική όσο ποτέ άλλοτε σημαίνει τώρα περιεχόμενα, αναλύσεις, δεδομένα, διαρκή κόπο. Πολύ περισσότερο η πολιτική δεν είναι να κάνεις (τώρα) κάτι επειδή εξυπηρετεί την μικροπολιτική σου σκοπιμότητα –εν πολλοίς ατομικιστικού άγχους και όχι έκφρασης του κοινωνικού– και να νομιμοποιείς έτσι την ίδια μικροπολιτική τακτική που θα οργανωθεί και εναντίον σου, όταν για κάποιους άλλους λόγους (αύριο) δεν θα είσαι εσύ αρεστός για τις θέσεις σου. Δεν μπορεί με αντιθεσμικές και προπαγανδιστικές τακτικές να νομιμοποιείς τώρα τις τακτικές που θα «ρίξουν» και σένα αύριο. Αυτό δείχνει πολιτικό προσωπικό κατώτατο των περιστάσεων ενός κόσμου που ακόμη παλινωδεί. 

2. Η πολιτική μου παράδοση λέει «Όχι στην ΕΟΚ των μονοπωλίων» – «Ναι στην ΕΟΚ των εργαζομένων». Όπως και μια άποψη στην ιταλική ευρωκομμουνιστική παράδοσή μου έλεγε εκδημοκρατισμός και του ατλαντισμού και του ευρωπαϊσμού. Η χώρα μας κινείται ανάμεσα στην ευρωπαϊκή και την ατλαντική ένταξή της μα και λόγω γεωπολιτικής θέσης σχετίζεται με τη δικτυακή οικονομία της Κίνας. Και τα τρία. Κι αυτό μερικοί επιμένουν να το λησμονούν αποσιωπώντας διεθνείς παίκτες. Αποσιωπώντας πως οφείλουμε να καταστήσουμε το ελληνικό ζήτημα, διεθνές ζήτημα. Επειδή είναι και κάποιοι λησμονούν πως σήμερα αλλά και αύριο θα εξακολουθούν να υπάρχουν χρηματιστήρια με συνέπειες σε μια οικονομία παγκοσμιοποιημένη που δεν μπορεί να αγνοεί το πρόβλημα σε όποια ζώνη του παγκόσμιου οικονομικού γίγνεσθαι. 

3. Ας υποθέσουμε τώρα ότι κάποιος από εμάς βρίσκεται στη θέση εκείνου που διαπραγματεύεται. Κι ας υποθέσουμε ότι για κάποιους λόγους δεν είναι αρεστός στους εταίρους. Ποιοι είναι οι εταίροι; Είναι βαθύτατη στρέβλωση να ονομάζουμε εταίρους ένα ad hoc όργανο όπως είναι το Εurogroup, στο οποίο αποτυπώνεται μια πολιτική βούληση ενός πολιτικού παρόντος. Εταίροι μας είναι τα Κοινοβούλια των χωρών-μελών. Κι αυτό σημαίνει πως εταίροι μας είναι ο συσχετισμός των πολιτικών δυνάμεων όπως εκφράζεται στα Κοινοβούλια κάθε φορά. Για αυτόν ακριβώς το λόγο είμαι ευρωπαϊστής. Και για αυτό το λόγο δεν είμαι ιδιότυπα αντιδημοκρατικός ευρωπαϊστής. Πιστεύω σε μια οριζόντια συνεννόηση ανάμεσα στις πολιτικές δυνάμεις και σε μια συμμαχία των πολιτικών δυνάμεων επί τη βάσει στόχων για την Ευρώπη των λαών της. Η Ελλάδα είναι χώρα-μέλος και έχει τα δικαιώματά της σε κάθε ευρωπαϊκή θεσμική διαδικασία. 

4. Ονομάζουμε «δανειστές» αόρατους παίκτες (stakeholders) που αντί να είναι ορατοί και συμμετέχοντες και ας διαφωνεί ή/και ας συμφωνεί κανείς μαζί τους αυτοί επιμένουν στην μη πολιτική δέσμευσή τους να είναι ορατοί. Αποτέλεσμα οι παλινωδίες που ζήσαμε με τα πηγαινέλα των προτάσεων των Θεσμών (που αποσιωπάται πως σε αυτούς υπεισέρχονται επιρροές από τους αόρατους παίκτες που διεκδικώ να είναι και ορατοί και να συμμετέχουν). Ενδεικτικά και για συντομία επισημαίνω: 

4.1. την παλινωδία με την φορολόγηση των υψηλών μεγεθών κέρδους επιχειρήσεων όταν αυτοί οι αόρατοι παίκτες επέβαλαν το μπρος-πίσω της διαπραγμάτευσης στην προκαταβολή του 100% του φόρου αναλόγως της σύνθεσης των κεφαλαίων στις επιχειρήσεις της χώρας (όρα Ο.Τ.Ε. και με τα γερμανικά κεφάλαια στη σύνθεση των κεφαλαίων του). 

 4.2. την παλινωδία της φορολόγησης των ελληνικών τουριστικών επιχειρήσεων όταν έχουμε και σύνθεση δυτικών κεφαλαίων που επενδύουν στον τουρισμό της Τουρκίας.

5. Είναι εθνολαϊκισμός, λένε κάποιοι και κατά δήλωσή τους ευρωπαϊστές, η προς τον Πούτιν εξωτερική πολιτική της ελληνικής κυβέρνησης. Έχω δηλώσει πως η διακυβέρνηση Πούτιν έχει χαρακτηριστικά ολοκληρωτικής διακυβέρνησης. Αλλά τώρα όσοι κατά δήλωσή τους είναι «οι γνήσιοι ευρωπαϊστές» θα πουν άραγε στην πολυεθνική σύνθεση κεφαλαίων που συνεργάζονται μέσω των τουρκικών, να μην συμμετέχουν στην υλοποίηση της συμφωνίας Ερντογάν-Πούτιν για τον αγωγό; Θα το πουν αυτό, λόγου χάρη, στα ενδεχόμενα γερμανικά κεφάλαια ή και σε όποια άλλα δυτικά κεφάλαια συντίθενται για την υλικοτεχνική πραγμάτωση αυτής της συμφωνίας; Σε αυτούς τους αόρατους παίκτες που από τη μια ενισχύουν την υπέρβαση των αρμοδιοτήτων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ουκρανία και από την άλλη απεργάζονται οικονομικές δραστηριότητες ευρύτερες της Ουκρανίας; (να δηλώσω, και εδώ, τη συμφωνία μου με τον γερμανό σοσιαλδημοκράτη ηγέτη Χέλμουτ Σμιτ που έχει έγκαιρα καταγγείλει την υπέρβαση των αρμοδιοτήτων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ουκρανία, εκεί όπου στο όνομα του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού(!) κάποιοι εγχώριοι μεταπράτες δεν έβλεπαν την επιστροφή του ναζισμού – τι ανήκουστη στρέβλωση! και τι ντροπή!).

6. Δεν μπορώ να κατανοήσω καμιά εκδοχή μεταπρατικού νεοπλουτισμού και μικροπολιτικού τακτικισμού στη διαπλοκή τους. Ποια διακυβέρνηση ευθύνεται για την «πελατειακή λιτότητα» που τελικά «δεν επιβλήθηκε» στον ευρύτερο δημόσιο τομέα (πέντε χρόνια τώρα) και την ίδια ώρα που ο θεμελιώδης πόρος τούτης της χώρας, η εκπαίδευση, υπέστη ανιστόρητες περικοπές; Πότε θα πούμε όχι στην κρατική χρηματοδότηση των ταμείων υψηλοσυνταξιούχων σε τέτοια, δυστυχώς, κρίση; Αλλά και από την άλλη, ποια διακυβέρνηση ευθύνεται για την κατασπατάληση των ευρωπαϊκών πόρων καθώς και τη διαχείριση της ίδιας, εθνικής συμμετοχής, στα διαρθρωτικά ταμεία της Ευρώπης; Γνωρίζω πολύ καλά πως ένα μέρος αυτής της λογικής, της πελατειακής λιτότητας, είναι σε ΟΛΑ τα κόμματα με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Ωστόσο καταδικάζω τον μικροπολιτικό πελατειακό καιροσκοπισμό που γέρνει πότε προς πελάτες Έλληνες πολίτες και πότε προς ευρωπαϊκούς αόρατους παίκτες δημιουργώντας ομάδες πίεσης από εγχώριες αντιπροσωπείες τους – κρατικοδίαιτους πελάτες. Επιβεβαιώνω ωστόσο πως οι αόρατοι παίκτες δεν συγχωρούν την επιχειρηματική ανορθολογικότητα μόλις αυτή πάψει να τους εξυπηρετεί.

7. Έχω επισημάνει κατ’ επανάληψη για τη γεωγραφία των ερημοποιήσεων στην ευρύτερη περιοχή που δημιουργεί χώρες-τρύπες στο χάρτη, σε μια γεωπολιτική διαμάχη για κάθε είδους ενέργεια-φυσικούς πόρους (λ.χ. οι μεγάλες αποθήκες νερού στο υπέδαφος της Σομαλίας): από το Αφγανιστάν, την Τσετσενία ίσαμε τη Σομαλία, τις χώρες της Μέσης Ανατολής και της βόρειας αφρικανικής μεσογειακής λεκάνης. Ποιος είναι τόσο επιπόλαιος και ανεύθυνος για να μη βλέπει πως όλο αυτό το τόξο μας αφορά και είναι γειτονικό μας; Πείτε μου γιατί η Ευρώπη των βόρειων νεοφιλελεύθερων που σε αυτή τη συγκυρία ηγούνται εκεί, επέδειξε τέτοια δυσκολία να διαμοιράσει μόλις 40.000 πρόσφυγες σε όλες τις χώρες-μέλη; Αυτό για μένα θέλετε να είναι καλό δείγμα, πόσω μάλλον εγγύηση για τη μη ερημοποίηση της χώρας μου αλλά και ολόκληρης της βαλκανικής χερσονήσου; Μιας κοινωνικοοικονομικής ερημοποίησης στον νοτιοανατολικό ευρωπαϊκό χώρο, ώστε να υποδέχεται τους πληθυσμούς, τους κατατρεγμένους από όλη τη μεσογειακή λεκάνη, για να μας καθιστά όλους μαζί υποτελείς σε μια άνευ προηγουμένου σκοταδιστική εκμετάλλευση; Μου ζητάτε να συναινέσω σε αυτό; Να γίνω έτσι απάνθρωπος; Να καταδικάσω τους πολιτισμικούς πόρους όλης της Μεσογείου σε αφανισμό; 

8. Θυμόμαστε την παρέμβαση του Υπουργού Οικονομικών των Η.Π.Α. για την απουσία αναφοράς στην αναδιάρθρωση του χρέους από την πρόταση των δανειστών, ήδη από την ολονύχτια ανατροπή της συμφωνίας (άραγε γιατί;). Ο κύριος Γιούνκερ λέει ότι υπήρχε και τότε. Αναδίπλωση του τελευταίου; Αλλά κι έτσι, μέσα σε ένα πηγαινέλα προτάσεων του κυρίου Γιούνκερ (μέχρι στιγμής) αποσιωπάται πως είναι ανεφάρμοστες. Ποιος λέγοντας «ναι» εννοεί πως θα μπορέσει να τις εφαρμόσει ταυτίζοντας ανιστόρητα τις προτάσεις αυτές με τον ευρωπαϊκό διαφωτισμό (τον σκοταδισμό θέλει να πει) ενώ παραδίδει την Ευρώπη σε έναν ιδιότυπο αντιδημοκρατικό τρόπο διακυβέρνησης που τροφοδοτεί και τον ακροδεξιό «ευρωπαϊσμό» και τον ολοκληρωτικό ευρωσκεπτικισμό; 

9. Ζούμε σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον. Δεν μπορεί οι περιφερειακές ζώνες του πυρήνα της κεφαλαιακής εκκέντρωσης και μετατόπισης να λειτουργήσει με τέτοια φτωχοποίηση των χωρών που είναι στην ημιπεριφέρεια τέτοιων κεφαλαιακών εκκεντρώσεων και μετατοπίσεων. Η αντίφαση του νεοφιλελεύθερου επιχειρήματος συνίσταται στο γεγονός πως από τη μια αναδεικνύει την «προβλεψιμότητα» και την «υπολογισιμότητα» σε ειδικές αξίες των νομικών και διοικητικών διατάξεων του κράτους αλλά από την άλλη ανακηρύσσει τη διακινδύνευση, το ρίσκο, σε πολιτικό προνόμιο μόνον των αγορών. Τι νοηματοδοτείται, έτσι, ως «διακινδύνευση», ρίσκο; Μα κάθε ενέργεια που θα επιχειρήσει να επαναφέρει την οικονομία στο πεδίο της πολιτικής, να καταστήσει ορατούς πολιτικούς παίκτες τους πάντες. Οι οικονομικοί παίκτες, απαρνούμενοι τη δέσμευσή τους στην πολιτική ορατότητα, θεωρούν ρίσκο την επαναφορά των πολιτικών λειτουργιών στις δικές τους επιλογές, μετατρέποντας την τάξη (order) σε ιδιοκτησία και την ελευθερία σε ένα δίκαιο επί του δικαίου.

10. Παρακολουθώ την κατασκευή της αλήθειας που επιχειρούν κάποιοι μιλώντας για την Ευρώπη ως να είναι μακέτα δίχως να λαμβάνουν υπόψη πώς τη βιώνουν στην καθημερινότητά τους οι κάτοικοί της. Ένας έξοχος διανοητής του αμερικάνικου πραγματισμού, ο Ρίτσαρντ Ρόρτι μας επισήμανε πως πρέπει να αγαπάμε πολύ κάτι για να θέλουμε να το αλλάξουμε. Και σας λέω: Αγαπώ την Ευρώπη και για αυτό θέλω να την αλλάξω. Μια Ευρώπη που δεν θα καταδικάσει τις επόμενες γενιές στην αιώνια φτώχεια. Μια Ευρώπη που δεν μπορεί να παραμένει με όρους διγλωσσίας ως προς την εμβάθυνση και ολοκλήρωσή της. Μια Ευρώπη των πολιτών της. Όχι στην Αιώνια Φτώχεια. Ναι στην Ευρώπη. Υπάρχει μια φράση στην ανατολική μεσόγειο, στην εβραϊκή τορά: Τικούν Ολάμ. Σημαίνει τη συνεχή επικοινωνία των ανθρώπων να γιατρέψουν τις πληγές του κόσμου τους. Να βελτιώσουν τον κόσμο. Το Όχι στην Αιώνια Φτώχεια σημαίνει επιστροφή της πολιτικής στην Ευρώπη. Να τη δημιουργήσουμε καλύτερη θεραπεύοντας τις πληγές της.

 

Το κείμενο αυτό αποτέλεσε τη βάση της τοποθέτησής μου στην Κεντρική Επιτροπή της Δημοκρατικής Αριστεράς, όπου μαζί με άλλα 21 μέλη υπογράψαμε το Όχι στην Αιώνια Φτώχεια.

files/chronosmag/themes/theme_one/faviconXronos.png

  ΧΡΟΝΟΣ 26 (06.2015)