«Έζησα για την κιθάρα, έζησα για την αγάπη»

 

Paco de Lucia

 

Γιώργος Φλωράκης

 

Ο Francisco Gustavo Sanchez Gomez, ο γνωστός μας ως Paco de Lucia πέθανε ξαφνικά από καρδιακή προσβολή, ενώ βρισκόταν σε διακοπές στο Μεξικό με την οικογένειά του τον περασμένο Φεβρουάριο. Στα 66 χρόνια που έζησε πρόσφερε όσο περισσότερα μπορούσε στην τέχνη της κιθάρας και τη μουσική. Τόσα που δύσκολα θα χωρούσαν σε μία μόνο ζωή.

Θα έλεγε κάποιος ότι είναι τα πικάδο. Οι δακτυλισμοί. Και κάποιος άλλος ότι είναι τα ρασγεάδο. Τα δυναμικά χτυπήματα στην κιθάρα. Κάποιος τρίτος ότι είναι περισσότερο από οτιδήποτε άλλο η εναλλαγή τους. Αλλά ποιος θα μπορούσε στ’ αλήθεια να πει ότι η πιο όμορφη μουσική προκύπτει από την άρτια τεχνική; Ο Paco έπαιζε κιθάρα χωρίς να έχει ποτέ διδαχτεί σοβαρά θεωρία της μουσικής. Έμαθε παρακολουθώντας από νωρίς τους μεγαλύτερους σε ηλικία κιθαριστές. Όταν στα πέντε του χρόνια έπιασε για πρώτη φορά την κιθάρα, ήξερε κιόλας να τραγουδάει από μέσα του κάθε πιθανότητα εξέλιξης κάθε μορφής του φλαμένκο. Και το φλαμένκο, όπως ενδεχομένως και τα ρεμπέτικα, τα μπλουζ ή τα τάνγκο δεν διδάσκονται. Τα έχεις μέσα σου ή... δεν τα έχεις. Κι αν τα έχεις, μιλούν με την ψυχή σου και τη διαμορφώνουν. Η ψυχή του Paco ήταν μία φλαμένκο ψυχή.

 

Διαδρομές

«Έμαθα να παίζω κιθάρα, όπως οι συνομήλικοί μου μάθαιναν να μιλούν», είχε πει σε μία συνέντευξή του ο Paco de Lucia. Με πρώτο δάσκαλό του τον πατέρα του, εξασκούνταν περίπου δώδεκα ώρες τη μέρα. Μάλιστα, για ένα διάστημα σταμάτησε και το σχολείο για να μη χάνει χρόνο από την εξάσκησή του.

Ήδη από τα δεκαέξι του χρόνια, ο Paco άρχισε να ηχογραφεί. Η δεκαετία του ’60 τον βρήκε να βγάζει τον έναν δίσκο μετά τον άλλο μαζί με τον αδελφό του τον Ramon και σύντομα να ξεκινούν οι περιοδείες όχι μόνο στην Ισπανία αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο. Το 1972 κυκλοφόρησε το άλμπουμ El Duende Flamenco de Paco de Lucia, ένας πολύ σημαντικός δίσκος που βρήκε τον κιθαρίστα να αναμειγνύει το φλαμένκο με στοιχεία της τζαζ. Στο επόμενο άλμπουμ Fuente Caudal υπάρχει το Entre Dos Aguas (Ανάμεσα σε δύο θάλασσες), που αναφέρεται στην πόλη που γεννήθηκε, την Αλχεθίρας, μια πόλη ανάμεσα στη Μεσόγειο και τον Ατλαντικό. Δίπλα στην φλαμένκο κιθάρα στέκονται τα μπόνγκο και το ηλεκτρικό μπάσο.

Η δεκαετία του ’70 έφερε την ευρεία αναγνώριση. Έγινε ο πρώτος μουσικός του φλαμένκο που έπαιξε στο Teatro Real της Μαδρίτης, κυκλοφόρησε πολλούς και πολύ σημαντικούς δίσκους, έπαιξε δίπλα στον Al Di Meola για τις ανάγκες του Elegant Gupsy και δημιούργησε μαζί με τον Di Meola και τον Larry Coryell το Guitar Trio. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80 ο Coryell αποχώρησε και πήρε τη θέση του ο John McLaughlin. Οι τρεις κιθαρίστες κυκλοφόρησαν το εμβληματικό λάιβ Night In San Francisco, έναν εξαιρετικά επιτυχημένο δίσκο, που συνέδεσε τα διαφορετικά παιξίματά τους και δημιούργησε το απόλυτο φιούζον. Ο Paco μέσα από τη συνεργασία αυτή μάθαινε να παίζει δίπλα σε μουσικούς με γερές θεωρητικές βάσεις. Δυσκολεύτηκε στην αρχή αλλά όλα ήταν πιο εύκολα όταν αργότερα έπαιξε με τον Chick Corea, τους Spyro Gyra, τον Earl Klugh, τον David Valentin.

Η συνέχεια της καριέρας του, αν και από τη δεκαετία του ’90 δεν παρουσιάζεται τόσο περιπετειώδης, του επέτρεψε να εμβαθύνει στην τέχνη του, να κυκλοφορήσει μερικούς σπουδαίους δίσκους και να απολαύσει την απήχηση της μουσικής του.

 

Επιρροές και επιρροή

Οι κύριες επιρροές του Paco de Lucia έρχονται από δύο μουσικούς του φλαμένκο: ο πρώτος ήταν ο Nino Ricardo, μία από τις πιο σημαντικές προσωπικότητες της φλαμένκο κιθάρας και ο δεύτερος, ο Sabicas. Ειδικά δίπλα στον Sabicas έμαθε όχι μόνο τα πιο κρυμμένα μυστικά της κιθαριστικής τέχνης αλλά και τις μελωδικές, ρυθμικές και αρμονικές τεχνικές σύνθεσης που τον βοήθησαν να γράψει τα πρώτα του φλαμένκο. Στη συνέχεια, η στενή του σχέση με τον Di Meola, τον McLaughlin, τον Coryell και τον Corea του έδειξαν τους τρόπους να αναμίξει το φλαμένκο με την τζαζ.

Σήμερα, ο Paco de Lucia θεωρείται όχι μόνο ο μεγαλύτερος κιθαρίστας του φλαμένκο αλλά και ένας από τους μεγαλύτερους μουσικούς που γεννήθηκαν ποτέ στην Ισπανία. Η επιρροή του στο παίξιμο της φλαμένκο κιθάρας είναι ανάλογη με αυτήν του Andres Segovia στο παίξιμο της κλασικής κιθάρας. Το άλμπουμ Fuente Caudal θεωρείται ότι άλλαξε ολόκληρη την πορεία του φλαμένκο. Μαζί με τον Enrique Morente και τον Camaron de la Isla δημιούργησαν έναν ολοκαίνουριο κόσμο που ονομάστηκε νουέβο φλαμένκο. Στον κόσμο αυτό, η μουσική που έρχεται από έναν μικρό τόπο όπως η Ανδαλουσία, συναντά νέους τρόπους έκφρασης όπως η τζαζ και συνομιλεί μαζί τους καταφέρνοντας να εκφράσει βαθιά την ανθρώπινη ψυχή.

 

Έχω δει πολλούς νέους κιθαρίστες να βάζουν στο πικάπ τους δίσκους του de Lucia με τον McLaughlin και τον Di Meola και να προσπαθούν να απομονώσουν το παίξιμο του ενός από του άλλου ώστε να μπορέσουν να ξεσηκώσουν με το αυτί μερικές νότες από κάθε κιθαρίστα. Πρέπει να ήταν μερικοί από αυτούς εκείνοι που σήκωσαν τις κιθάρες τους ψηλά στον ουρανό την ώρα που αποχαιρετούσαν τον Paco

files/chronosmag/themes/theme_one/faviconXronos.png

 

 

  ΧΡΟΝΟΣ 12 (04.2014)