homo ludens / στιγμές της πρωτοπορίας

 

Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης στήνει ένα Αρχείο/Δίκτυο

για τις Πρωτοπορίες και τα Κινήματα του 20ού αιώνα]

#09
Κάποτε στο Κόμμα

 

Οι υπερρεαλιστές πέρασαν από το Κομμουνιστικό Κόμμα.  Ο leader τους, ο André Breton, αποχώρησε εξοργισμένος, ερωτοτρόπησε δημιουργικά με τον τροτσκισμό, πέρασε σε ένα είδος λίαν δυναμικού και εστέτ αναρχισμού. Άλλοι, ο Aragon ας πούμε, έμειναν. Ο δικός μας Ανδρέας, ο Εμπειρίκος, ασπάστηκε έναν υψιπετή φλογερό μαρξισμό, από τον οποίο δεν άργησε να απομακρυνθεί, προκρίνοντας έναν παλλόμενο αναρχισμό, βαπτισμένο πάντως στην εγελιανή διαλεκτική.

Η απελευθέρωσις του κόσμου, διατείνεται ο Εμπειρίκος, δεν γίνεται μόνον με την πάλην των τάξεων και ούτε μόνον από το προλεταριάτο, αλλά πας άνθρωπος οφείλει να υποσκάπτει τα θεμέλια των «καλώς κειμένων». 

Ο Βέλγος Raoul Vaneigem (Lessines, 21 Μαρτίου 1934) πέρασε ξώφαλτσα από το Κόμμα, διατηρεί ωστόσο μια ζωηρή ανάμνηση από το πώς ήταν τα πέριξ του Κόμματος, πώς ήταν να ζεις σε μιαν εποχή ξεκάθαρων ορίων και ταξικής συνείδησης. Ο Vaneigem διετέλεσε δραστήριο μέλος της Καταστασιακής Διεθνούς/Internationale Situationniste ανάμεσα στα 1961 και 1971, και στα εντυπωσιακά κείμενα που συνέθεσε την εποχή εκείνη, όπως και στο κλασικό πια βιβλίο του, την περιλάλητη Traité de savoir vivre à l’usage de jeunes générations, κινείται άνετα στους λαβυρίνθους και τις σκακιέρες του Hegel, των υπερρεαλιστών, και της πιο αιρετικής τάσης του εργατικού κινήματος, πέραν του τροτσκισμού και του αναρχισμού, στη μεθόριο της ουτοπίας και της εξέγερσης στην καθημερινή ζωή.

Συζητώντας με τον εκδότη Gérard Berréby (Τυνησία, 1950), ο Vaneigem θα θυμηθεί ότι τα καπηλειά ήταν όλα πολιτικοποιημένα τότε (Tous les bistrots étaient politisés) και ότι σε μια κωμόπολη οχτώ χιλιάδων κατοίκων υπήρχαν πάνω από τετρακόσια καπηλειά! Στα περισσότερα σύχναζαν, και φυσικά συζητούσαν, σοσιαλιστές και κομμουνιστές εργάτες. Η ατμόσφαιρα ήταν ζεστή, παθιασμένη, οικογενειακή. Πέρα από τις ιδεολογίες, η ταξική συνείδηση, εναρμονισμένη με έναν τρόπο ζωής πολύ συγκεκριμένο, λυτρωτικά δεσμευτικό, ένωνε τους ανθρώπους, ήταν ανάσα, πυξίδα, θάλπος, θάρρος, τροφός, πάροχος ευγένειας και αξιοπρέπειας. 

files/chronosmag/contentVOL22/HomoLudens9b.jpg

Ο πρωτοπόρος ποιητής Allen Ginsberg (3 Ιουνίου 1926 - 5 Απριλίου 1997), σε ένα από τα πιο σπαρακτικά ποιήματα της Beat Generation, θυμάται το Κόμμα, και αυτός, σαν ατμόσφαιρα, τρόπο αλλά και τόπο ζωής, θάλπος και θάρρος, όπως και στην περίπτωση του Vaneigem. 

«Αμερική σαν ήμουνα εφτά χρονώ η μαμά μ᾽ έπαιρνε μαζί της στις συνεδριάσεις των κομμουνιστικών αχτίδων/ μας πουλάγανε στραγάλια μια χούφτα το κουπόνι μια πεντάρα το κουπόνι/ οι λόγοι ήτανε τζάμπα όλοι τους ήτανε χάρμα/ τρέφαν αισθήματα για την εργατιά υπήρχε τόση ειλικρίνεια/ ιδέα δεν έχεις τι κομμάτι πράμα ήταν το κόμμα το 1935». 

Όλα μαρτυρούν ότι, με τέτοιες μνήμες και έχοντας στο νου και στην καρδιά τη θερμάστρα στο στέκι, την υγρασία στα βλέμματα που συναντάς στα καταγώγια, την ποίηση της στιγμής και του εφήμερου που όμως απλώνεται μέσα στο χρόνο, οι πρωταγωνιστές της Beat Generation και της Internationale Situationniste θέλησαν να ζήσουν σε κοινότητες και να δημιουργήσουν στις κάμαρες των κοινοτήτων.

Διαβάζω: Gérard Berréby & Raoul Vaneigem, Rien n’est fini, tout commence (εκδόσεις Allia, 2014). 

Διαβάζω: Allen Ginsberg, Ουρλιαχτό, Κάντις, και άλλα ποιήματα (μετάφραση Άρης Μπερλής, εκδόσεις Άγρα, 2008).

Διαβάζω: America, γράφει και ψαλμωδεί ο Ginsberg, I feel sentimental about the Wobblies/ America I used to be a communist when I was a kid/ I’m not sorry. 

files/chronosmag/contentVOL22/HomoLudens9c.jpg

Σημειώνω/ Αντιγράφω: The Industrial Workers of the World (IWW), members of which are commonly termed “Wobblies”, is an international, radical labor union that was formed in 1905. The union combines general unionism with industrial unionism, being a general union itself whose members are further organized within the industry of their employment. The philosophy and tactics of the IWW are described as “revolutionary industrial unionism”, with ties to both socialist and anarchist labor movements. The origin of the nickname “Wobblies” is uncertain.

files/chronosmag/contentVOL22/HomoLudens9d.jpg

 

files/chronosmag/themes/theme_one/faviconXronos.png

  ΧΡΟΝΟΣ 22 (02.2015)  

 

 

Ο Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης (Απρίλιος 1960) είναι ποιητής, μεταφραστής και συγγραφέας/ μελετητής των πρωτοποριών (Φουτουρισμός,  Dada, Υπερρεαλισμός), της Beat Generation, και του ρεύματος για την «υπέρβαση και την πραγμάτωση της Τέχνης» (Cobra, Λεττριστές, Καταστασιακοί) / Ίδρυσε και διηύθυνε την επιθεώρηση Propaganda (1997-2002) / Έχει γράψει βιβλία για τον William Burroughs και τον Guy Debord / Διευθύνει το εγχείρημα ΚΟΡΕΚΤ (εκδόσεις Νεφέλη), και τις σειρές «Αιφνίδια Ντοκιμαντέρ» (εκδόσεις Γαβριηλίδης), «Radio Propaganda» (εκδόσεις Σαιξπηρικόν) και «Radio Bookspotting» (εκδόσεις Κριτική) / Το πολυσυζητημένο μυθιστόρημά του Διασυρμός, πρώτο μέρος της Τριλογίας του Χάους, και το δεύτερο μέρος, το μυθιστόρημά του Αγάπη/Love κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Εστία» / Από το 2012 διατηρεί τη Στήλη «Radio Βookspotting» στη Lifo / Διδάσκει στο Μεταπτυχιακό Ψηφιακών Μορφών Τέχνης της ΑΣΚΤ / Διδάσκει Φιλοσοφία της Εικόνας στον ΑΚΤΟ / Mέλος του Κύκλου Ποιητών και της Εταιρείας Συγγραφέων.