homo ludens / στιγμές της πρωτοπορίας

 

Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης στήνει ένα Αρχείο/Δίκτυο

για τις Πρωτοπορίες και τα Κινήματα του 20ού αιώνα]

#17

Λόγος περί της Μεθόδου, Ι

 

Πολλά πρόσφατα πονήματα έχουν επισημάνει ότι τα στρατηγεία των πρωτοποριών που δραστηριοποιήθηκαν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και έως τον Μάη του ᾽68 (οπόταν κορυφώθηκε η δράση του και έκλεισε ο ιστορικός κύκλος τους) δεν ήταν κάποιες πολυτελείς ή οχυρωμένες εγκαταστάσεις, αλλά απλούστατα μερικά κακόφημα, ή, στην καλύτερη περίπτωση, άσημα μπαρ. Κάποιος τα είπε καταγωγικά καταγώγια. Ή καταγώγια της καταγωγής. 

Ξέρουμε ότι οι πρώτοι λεττριστές σύχναζαν –χτυπούσαν οχτάωρα, όπως λέγαμε κι εμείς εδώ στη δεκαετία του 1980– στο μπαρ Chez Moineau στη Rue du Four. Εκεί έπιναν, συζητούσαν, κάπνιζαν κιφ που έφερναν λεττριστές από την Αλγερία και το Μαρόκο, έπαιζαν σκάκι, έτρωγαν, κοιμόντουσαν, διάβαζαν. Κυρίως χάλαγαν το χρόνο τους – χάλασα τον χρόνο, και τώρα με χαλάει αυτός, έλεγε ο Shakespeare. Επιχείρησαν να χαλάσουν και τον κόσμο. 

Όταν ανέλαβε ο Guy Debord τα ηνία του άτυπου κινήματος και θέλησε μια στρατηγική υπέρβαση του μηδενισμού και την εκπόνηση περισσότερο ώριμων και αποτελεσματικών σχεδίων δράσης, το στρατηγείο μεταφέρθηκε στο μπαρ Tonneau d’Or στη Rue de la Montagne-Sainte-Geneviéve, στον αριθμό 32. Εκεί συσκέπτονταν –αλλά και κάπνιζαν, έτρωγαν, έπιναν, ερωτεύονταν, καβγάδιζαν– τα μέλη και οι φίλοι της Internationale Lettriste (που έδρασε από το 1954 έως το 1957). Το μπαρ ανήκε σε κάποιον Charles Guglielmetti. 

Τον Οκτώβριο του 1958, ένα χρόνο μετά την ίδρυση της Internationale Situationniste (27 & 28 Ιουλίου 1957), ο Debord έχει την έμπνευση, παιγνιώδη το δίχως άλλο, να ανοίξει ένα δικό του που θα μπορούσε να στεγάζει κάποιες από τις παριζιάνικες δραστηριότητες της νέας διεθνούς, η οποία τότε δεν απαρτιζόταν παρά μονάχα από την Michèle Bernstein, τον Asger Jorn, τον Giuseppe Pinot-Gallizio, και τον ίδιο τον Debord (από τα οχτώ ιδρυτικά μέλη είχαν απομείνει μόνο τέσσερα, ύστερα από τη διαγραφή των Walter Olmo, Elena Verone, Piero Simondo, στις 26 Ιανουαρίου του 1958, και του Ralph Rumney, τον Μάρτιο του ίδιου έτους).

files/chronosmag/contentVOL24/Jacques-Herbutte.png

Jacques Herbutte ο Γλυκομίλητος

Βρίσκουν, παρέα με τη Michèle Bernstein (τότε σύντροφό του, και ιδρυτικό μέλος της IL και της IS), ένα χώρο στην οδό Καρτεσίου˙ στον αριθμό 2 της Rue Descartes. Και ονομάζουν το μπαρ La Méthode, από το περιώνυμο έργο του μεγάλου φιλοσόφου Discours de la méthod, pour bien conduire sa raison, et chercher la vérité dans les sciences, που εκδόθηκε το 1637. 

Ο Debord φιλοτεχνεί τις ωραίες αφίσες και τα πανέξυπνα διαφημιστικά φυλλάδια που αναγγέλλουν το γεγονός. Ο Jacques Florencie (1930-1985) θα είναι ο τροβαδούρος που θα τραγουδάει και θα παίζει στην κιθάρα του μποέμικα άσματα του αναρχικού Léo Ferré (δες: https://www.youtube.com/watch?v=_1PcOsbJbLI) και του πρίγκιπα των καμπαρέ Aristide Bruant (δες: https://www.youtube.com/watch?v=3moU44cag70). Ο πατέρας της Bernstein χρηματοδοτεί το εγχείρημα με 200.000 παλιά γαλλικά φράγκα. Έργα βιομηχανικής ζωγραφικής του Gallizio (δες: http://www.notbored.org/pinot-gallizio.html) κοσμούσαν το χώρο, όπως και ζωγραφιές του Jacques Herbutte, για τον οποίο δεν γνωρίζουμε παρά μονάχα το παρατσούκλι του (Barate = γλυκομίλητος, χρυσόστομος), το ότι υπήρξε θαμώνας στο Chez Moineau, καθώς και το ότι ο Debord τον τίμησε συμπεριλαμβάνοντάς τον στην περιλάλητη σεκάνς «Πρόσωπα του Περιβάλλοντός μου» στην τελευταία του φιλμική δημιουργία και διαθήκη του Guy Debord, Son Art et son Temps (δες: https://www.youtube.com/watch?v=sFgvdzUAzFc). Στη διακόσμηση συνέβαλε και ο αδελφός του Boris Vian, προσφέροντας παλαιά μουσικά όργανα προορισμένα να μεταποιηθούν σε έργα τέχνης. 

Τα εγκαίνια έγιναν στις 10 Οκτωβρίου του 1958. Στο La Méthode σύχνασαν διάφορες φυσιογνωμίες των πρωτοποριακών κύκλων του Παρισιού (ανάμεσά τους ο λεττριστής Francois Dufrêne, ο αβανγκαρντίστας των happening και θεωρητικός Jean-Jacques Lebel, ο μυθιστοριογράφος André Schwartz-Bart και ο εικαστικός Raymond Hains. 

Ο Debord αγαπούσε το εφήμερο, την παρέλευση του χρόνου, την υπέρβαση της αιωνιότητας μέσα από τα σύντομα περάσματα. Λάτρευε και χρησιμοποιούσε συχνά τον ωραίο αφορισμό Οι πιο σύντομοι αστεϊσμοί είναι οι πιο όμορφοι (Les plaisanteries les plus courtes sont les meilleures). Το μπαρ La Méthode έμελλε να είναι ένας ωραίος σύντομος αστεϊσμός. Τρεις εβδομάδες μετά τα εγκαίνια, πέρασε στην ιστορία!

 

files/chronosmag/contentVOL24/HL-17-001.jpg  files/chronosmag/contentVOL24/HL-17-002.jpg

files/chronosmag/contentVOL24/HL-17-003.jpg

Αφίσες και διαφημιστικά για το μπαρ La Méthode

files/chronosmag/themes/theme_one/faviconXronos.png

  ΧΡΟΝΟΣ 24 (04.2015)  

Ο Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης (Απρίλιος 1960) είναι ποιητής, μεταφραστής και συγγραφέας/ μελετητής των πρωτοποριών (Φουτουρισμός,  Dada, Υπερρεαλισμός), της Beat Generation, και του ρεύματος για την «υπέρβαση και την πραγμάτωση της Τέχνης» (Cobra, Λεττριστές, Καταστασιακοί) / Ίδρυσε και διηύθυνε την επιθεώρηση Propaganda (1997-2002) / Έχει γράψει βιβλία για τον William Burroughs και τον Guy Debord / Διευθύνει το εγχείρημα ΚΟΡΕΚΤ (εκδόσεις Νεφέλη), και τις σειρές «Αιφνίδια Ντοκιμαντέρ» (εκδόσεις Γαβριηλίδης), «Radio Propaganda» (εκδόσεις Σαιξπηρικόν) και «Radio Bookspotting» (εκδόσεις Κριτική) / Το πολυσυζητημένο μυθιστόρημά του Διασυρμός, πρώτο μέρος της Τριλογίας του Χάους, και το δεύτερο μέρος, το μυθιστόρημά του Αγάπη/Love κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Εστία» / Από το 2012 διατηρεί τη Στήλη «Radio Βookspotting» στη Lifo / Διδάσκει στο Μεταπτυχιακό Ψηφιακών Μορφών Τέχνης της ΑΣΚΤ / Διδάσκει Φιλοσοφία της Εικόνας στον ΑΚΤΟ / Mέλος του Κύκλου Ποιητών και της Εταιρείας Συγγραφέων.