η πολιτισμική δημοκρατία ως πολιτικό διακύβευμα

 

Ομάδα ανοιχτού διαλόγου: αποτελέσματα πρώτης συνάντησης

 

Στην πρώτη συνάντηση της ομάδας ανοιχτού διαλόγου γύρω από το πολιτικό διακύβευμα της πολιτισμικής δημοκρατίας, που οργάνωσε το περιοδικό ΧΡΟΝΟΣ, ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση είκοσι πέντε φίλοι, καταθέτοντας και συζητώντας τις απόψεις τους. Υπήρξε από το σύνολο των συμμετεχόντων συναίνεση στο βασικό πλαίσιο αναφοράς που είχε διατυπωθεί στην αρχική πρόσκληση, δηλαδή στην πολιτική σημασία της κουλτούρας και του πολιτισμού, ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες κρίσης.

Η διάκριση κουλτούρας και πολιτισμού δεν ήταν εξαρχής σε όλους δεδομένη, αλλά μέσα από τη συζήτηση φάνηκε να αποσαφηνίζεται, το ίδιο και η διάκριση πολιτισμικού-πολιτιστικού. Επίσης αποσαφηνίστηκε ότι στη συζήτησή μας αναφερόμαστε στην κουλτούρα με την ανθρωπολογική έννοια, που δεν περιορίζεται στις τέχνες, τα γράμματα και την κληρονομιά, αλλά περιλαμβάνει τις ταυτότητες, την πολιτισμική ιθαγένεια, στάσεις, συμπεριφορές, νοοτροπίες και πολιτισμικές πρακτικές.

Γενική συμφωνία υπήρξε επίσης όσον αφορά το κοινωνικοπολιτισμικό πεδίο ως ένα κρίσιμο και αυτόνομο πεδίο, που συνομιλεί και διαπραγματεύεται με την πολιτική δημοκρατία μέσω των δικών του ιδιαίτερων εννοιολογήσεων, Λόγου και πρακτικών.

Εξετάστηκε με ενδιαφέρον και από πολλές πλευρές πώς μπορεί να λειτουργήσει η «πολιτισμική δημοκρατία» ως κεντρική έννοια, στον βαθμό που θέτει την επαναδιαπραγμάτευση και την αναδιανομή των συμβολικών πόρων με όρους δημοκρατίας.

Οι προσεγγίσεις ήταν πολλές και διαφορετικές, και έθεσαν προς συζήτηση μια σειρά από προτεραιότητες, τις οποίες ενδεικτικά αναφέρουμε εδώ: η κεντρική πολιτική του Υπουργείου Πολιτισμού, τα μεταπτυχιακά τμήματα πολιτιστικής διαχείρισης, η ανάγκη να διατυπωθούν ορισμοί των βασικών εννοιών, ο ρόλος των διανοουμένων, η αλλαγή παραδείγματος και ο νέος ρόλος του κράτους, το Ε.Σ.Π.Α., η ατζέντα 21, η υψηλή και η μαζική κουλτούρα, ο εμπορευματικός χαρακτήρας των πολιτιστικών αγαθών, η χαρτογράφηση του πεδίου, οι σχέσεις δημόσιου και ιδιωτικού, ο ρόλος των μεγάλων ιδρυμάτων, οι τέχνες, η πολιτισμική στροφή σε σχέση με την προσέγγιση βάση-εποικοδόμημα, ο διαφωτιστικός και ο εκπολιτιστικός Λόγος, η διαφορά εκδημοκρατισμού και δημοκρατίας, οι κατευθύνσεις των διεθνών οργανισμών, το ευρωπαϊκό πλαίσιο, η συγκρότηση των νέων ταυτοτήτων, οι νέες ιεραρχίες, η ηγεμονία, η αναδιανομή του πολιτισμικού κεφαλαίου και οι πόροι, οι τεχνολογίες και το έργο στην εποχή της ψηφιακής αναπαραγωγής, οι πλουραλισμός και η διαφορετικότητα, η πρόσβαση και η συμμετοχή, οι ανισότητες και οι διακρίσεις κ.ά.

Ωστόσο υπήρξε γενική συμφωνία ότι όσο τα προβλήματα και οι αδυναμίες της πολιτικής δημοκρατίας μεγεθύνονται, τόσο περισσότερο αναδύεται η ανάγκη να ανοίξει ο διάλογος για τη δημοκρατία σε νέα πεδία, όπως η κοινωνικοπολιτισμική συνθήκη, η βιωμένη κουλτούρα της καθημερινής ζωής, η συγκρότηση του νέου υποκειμένου σε συνθήκες κρίσης και η νέα πολιτισμική ιθαγένεια, οι πολλαπλές ταυτότητες και ο επαναπροσδιορισμός του πολιτισμικού κεφαλαίου της χώρας. Επίσης, ότι αυτός ο διάλογος, που έχει ως κεντρικό άξονα την πολιτισμική δημοκρατία, θα πρέπει να γίνει σε δύο κατευθύνσεις: αφενός, στην κατεύθυνση της κριτικής των πιο συντηρητικών και προβληματικών πλευρών της πολιτικής δημοκρατίας, σε αναφορά προς τους θεσμούς, τον ρυθμιστικό και παρεμβατικό ρόλο του κράτους, τις αυταρχικές ιδεολογίες, τις υπό κρίση ταυτότητες κ.λπ. Αφετέρου, στην κατεύθυνση μιας ρεαλιστικής πολιτισμικής πρότασης με νέα οπτική που θα σκιαγραφεί ένα συγκροτημένο πολιτικό σχέδιο πολιτισμικής δημοκρατίας, ικανό να απελευθερώσει και να αξιοποιήσει τους συμβολικούς πόρους που διαθέτει η χώρα και να τους θέσει σε νέα τροχιά παραγωγικής κυκλοφορίας, προς όφελος του δημοσίου συμφέροντος και της αειφόρου πολιτισμικής ανάπτυξης της κοινωνίας μας.

Τέλος, έγινε σαφές ότι η ομάδα ανοιχτού διαλόγου γύρω από την πολιτισμική δημοκρατία του περιοδικού ΧΡΟΝΟΣ, λειτουργεί στη βάση ελεύθερων απόψεων και έκφρασης των συμμετεχόντων και προωθεί την αρθρογραφία ή άλλες πρωτοβουλίες, όπως συνέδρια ή εκδηλώσεις, προκειμένου να τροφοδοτήσει τον δημόσιο διάλογο. Επίσης, ορισμένα από τα μέλη της έδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ανάληψη πρωτοβουλιών συζήτησης σε επιμέρους ενότητες όπως, λ.χ., η τοπική αυτοδιοίκηση, η εκπαίδευση, ο τουρισμός, οι τεχνολογίες, οι πολιτισμικές σπουδές, η πολιτιστική διπλωματία.

Το περιοδικό ΧΡΟΝΟΣ αναλαμβάνει τη δημοσίευση των άρθρων και θα συμβάλει, στο μέτρο των δυνατοτήτων του, στη στήριξη ενδεχόμενων άλλων πρωτοβουλιών. 

files/chronosmag/themes/theme_one/faviconXronos.png

  ΧΡΟΝΟΣ 15 (07.2014)