ακραία περιφρόνηση του ανθρώπινου πόνου

 

Σόμα: Εικόνες από τη χώρα όπου εκείνοι που κλέβουν το ψωμί 
σκοτώνουν εκείνους που το κερδίζουν

 

Βαγγέλης Κεχριώτης

 

Alnımdakiyüzkarası değilkömürkarası.

Böylekazanılırekmekparası.

 

[Η μαυρίλα στο μέτωπό μου δεν είναι από ντροπή,

είναι από κάρβουνο. Έτσι βγαίνει το ψωμί.]

Orhan Veli

 

Την Τετάρτη νωρίς το πρωί έλαβα μήνυμα από έναν φοιτητή μου: «Δεν θα έρθω στο σεμινάριο σήμερα, φεύγω για τη Σόμα». Δεν είχα μπει στο διαδίκτυο αποβραδίς. Τηλεόραση σπάνια βλέπουμε πια. Κοιτάζω τα μηνύματά μου και βλέπω 157 νεκρούς. Η Τουρκία ξύπνησε μέσα στον μεγαλύτερο εφιάλτη μετά τον σεισμό του 1999. Τώρα, Σάββατο βράδυ, που έχει γίνει ο επίσημος απολογισμός, ο αριθμός των νεκρών έχει φτάσει τους 301. Ωστόσο, κανείς δεν πιστεύει πια τις επίσημες ανακοινώσεις. Κυκλοφορούν διάφορες φήμες. Μιλούν για πτώματα που θα θαφτούν για να μη διογκωθεί κι άλλο το νούμερο, και θα ισχυριστούν πως δεν κατέβηκαν ποτέ στο ορυχείο. Έτσι κι αλλιώς δούλευαν παράνομα, με την ώρα, χωρίς ασφάλιση, χωρίς τίποτε.

Αυτές τις μέρες μάθαμε πολλά και ενδιαφέροντα. Μάθαμε πως στο συγκεκριμένο ανθρακωρυχείο είχε γίνει πρόσφατα επιθεώρηση. Πως κάθε φορά που ήταν να γίνει επιθεώρηση τηλεφωνούσαν εγκαίρως από το Υπουργείο Εργασίας στην εταιρεία και οι εκπρόσωποί της φρόντιζαν να είναι όλα όπως πρέπει. Μάθαμε πως υπάρχει φυσικά συνδικάτο των εργατών, αλλά πως την ηγεσία του τη διορίζει η εταιρεία σε συνεννόηση με τις αρχές. Μάθαμε πως πριν από έναν χρόνο όταν είχε πάει να μιλήσει ο Erdoğan εκεί, στην εκστρατεία προπαγάνδας εναντίον του Γκεζί, είχαν πάρει τα κουπόνια σίτισης από τους ανθρακωρύχους, τους είχαν στείλει με το ζόρι στη συγκέντρωση και είχαν απειλήσει όποιον δεν πάει πως θα χάσει τη δουλειά του. Πήγανε λοιπόν με τα επαγγελματικά τους κράνη και όταν εκείνος τους απηύθυνε τον λόγο τα έβγαλαν και τον χαιρέτησαν. Μάθαμε πως από το 2005 που ιδιωτικοποιήθηκε η χρήση των ορυχείων με σύστημα ενοικίασης, όπου η εταιρεία αναλαμβάνει να δίνει μια συγκεκριμένη ποσότητα στο κράτος και το υπόλοιπο το πουλάει, το κόστος ανά τόνο από 120 έπεσε στα 29 δολάρια. Ο πρόεδρος της εταιρείας είχε δηλώσει με περηφάνια πως αυτό ήταν αποτέλεσμα της συμπίεσης του κόστους εργασίας. Μάθαμε πως τον τελευταίο καιρό, επειδή είχε μείνει πίσω η παραγωγή, είχαν προσλάβει πολύ κόσμο που δούλευε με την ώρα και τον είχαν ρίξει σε ένα πλούσιο κοίτασμα που το έσκαβαν με μηχανήματα. Μάθαμε πως μόλις δύο βδομάδες πριν το ατύχημα, βουλευτής της αντιπολίτευσης είχε καταθέσει επερώτηση στη Βουλή, ικετεύοντας την κυβέρνηση να προλάβει μια καταστροφή. Η επερώτηση όμως είχε απορριφθεί από την πλειοψηφία και η καταστροφή επήλθε. Δύο είναι τα πιθανά σενάρια: ή εξερράγη η γεννήτρια ρεύματος από την υπερφόρτωση του συστήματος ή αντέδρασε το κάρβουνο στο πολύ οξυγόνο που διοχετευόταν για να δουλεύουν οι υπεράριθμοι εργάτες και αυτό προκάλεσε την έκλυση μονοξειδίου του άνθρακα που τους δηλητηρίασε. Σήμερα, μάθαμε επίσης πως οι τράπεζες στις οποίες πολλοί εργάτες χρωστούσαν και πάσχιζαν να πληρώσουν, παρά τις γαλαντόμες διακηρύξεις της κυβέρνησης για παραγραφή των χρεών, δεν θα τα χαρίσουν τελικώς.

Το ότι ο Erdoğan χαστούκισε διαδηλωτή που τον χαρακτήρισε φονιά ή ένας από τα πρωτοπαλίκαρα συμβούλους τους κλότσαγε στον δρόμο έναν άλλο διαδηλωτή, όσο κι αν προκαλούν αίσθηση με τον συμβολισμό τους, είναι σταγόνα στον ωκεανό μπροστά στο πένθος, την απελπισία και την οργή μιας ολόκληρης περιοχής, της οποίας ο πληθυσμός στις πρόσφατες αυτοδιοικητικές εκλογές ψήφισε Α.Κ.Ρ. Το πόσο έχει χαθεί η ενσυναίσθηση του ανθρώπινου πόνου μαρτυρά η περιφρόνηση από έναν μεταξύ των πιο σεσημασμένων εθνικιστών κεμαλιστών δημοσιογράφων, του Yılmaz Özdıl, ο οποίος δήλωσε πως οι εργάτες άξιζαν να πεθάνουν αφού ψήφιζαν Α.Κ.Ρ. Αυτή η χυδαιότητα εκστομίζεται τη στιγμή που πολλοί μεταξύ των υποστηρικτών της κυβέρνησης δείχνουν να κλονίζονται, όπως π.χ. η Bengü Karaca που είχε ασκήσει έντονη κριτική στο Γκεζί και η οποία δήλωσε πως όπου δεν κατάφερε να εισχωρήσει το πνεύμα του Γκεζί, δηλαδή στην εργατιά, κινδυνεύει να το κάνει η Σόμα. Τις τελευταίες δύο μέρες η αστυνομία άρχισε να χτυπά πάλι με δακρυγόνα και πλαστικές σφαίρες στην Ιστανμπούλ αλλά και αλλού όπου γίνονται διαδηλώσεις διαμαρτυρίας για τις ανθρώπινες ζωές που αλέθει ο νεοφιλελευθερισμός και η πολιτική προσέλκυσης επενδύσεων. Στις συνθήκες της ξέφρενης ανάπτυξης των τελευταίων ετών, μόνο το 2013 έχασαν τη ζωή τους σε εργατικά ατυχήματα σε όλη την Τουρκία πάνω από 1.200 άνθρωποι. Σήμερα χτύπησαν και στη Σόμα τους ανθρώπους που έχασαν τους συγγενείς τους. Στο μεταξύ, ξεκίνησαν καταλήψεις, πρώτα στο Πολυτεχνείο της Ιστανμπούλ, στη Σχολή Μεταλλειολογίας, όπου μεταξύ των μελών της συμβουλευτικής επιτροπής ήταν και ο πρόεδρος της εταιρείας στη Σόμα. Στη συνέχεια κατελήφθη και η Πρυτανεία του Πανεπιστημίου Μιμάρ Σινάν. Γίνονται, στο μεταξύ, συζητήσεις για επέκταση των κινητοποιήσεων. Στο πανεπιστήμιό μας, του Βοσπόρου, οι παλιοί θυμούνται πως η μοναδική μεγάλη κινητοποίηση που είχε γίνει ώς τότε ήταν η κατάληψη της Πρυτανείας από φοιτητές, μετά από ένα παρόμοιο ατύχημα στα ορυχεία του Ζόνγκουλντακ το 1992, όπου είχαν επέμβει ειδικές δυνάμεις με ελικόπτερο.

Ώς το τέλος του μήνα προβλέπονται θερμές μέρες. Μπορεί να φαίνεται άσχετο αλλά υπάρχει κινητικότητα γύρω από το ζήτημα της Αγια-Σοφιάς, όχι τόσο από την κυβέρνηση, η οποία δεν ελέγχει τους πιο ακραίους των Ισλαμιστών, οι οποίοι, λένε κάποιοι, θα ναυλώσουν λεωφορεία κατά χιλιάδες για να έρθουν στις 30-31 του μηνός να προσκυνήσουν στο μουσείο που θέλουν και πάλι να το μετατρέψουν σε τζαμί. Αν αναρωτηθεί κανείς γιατί όχι στις 29, που είναι η επέτειος της Άλωσης της Πόλης, ας θυμηθεί ότι στις 31 είναι η πρώτη επέτειος της Άλωσης του Γκεζί από τους διαδηλωτές. Τότε ο Ερντογάν είχε δηλώσει πως κρατάει με το ζόρι το 50% στα σπίτια τους. Ίσως τώρα να έχει αλλάξει γνώμη.

files/chronosmag/themes/theme_one/faviconXronos.png

 

 

  ΧΡΟΝΟΣ 13 (05.2014)