πολιτικό σχόλιο

 

Μυρσίνη Ζορμπά

3/4/2015

Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο σε καθεστώς δημιουργικής ασάφειας

 

Φίλες και φίλοι αυτής της στήλης, εσείς κι εγώ χαθήκαμε εδώ και τρεις εβδομάδες μετά τις Χίλιες και μια νύχτες της 10ης Μαρτίου. Χαθήκαμε όπως η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων. Διότι δεν χάνεται κανείς μόνο στα παραμύθια αλλά και μέσα στον λαβύρινθο των τεχνολογικών αλλαγών, για τις οποίες ευθύνεται και κοπιάζει ο αγαπητός Περικλής Δουβίτσας, εκδότης της Νεφέλης και αυτού εδώ του ιστότοπου, που για να ανανεωθεί έπρεπε να χαθεί και να ξαναβρεθεί, όπως ακριβώς το μαγικό δαχτυλίδι αλλά και η πολυαγαπημένη μας πατρίδα (είμαι υπό την επήρεια ακόμη της εθνικής παλιγγενεσίας της 25ης Μαρτίου).

Ωστόσο, θα υποστούμε τώρα όλοι μαζί τις συνέπειες αυτής της «επιμήκυνσης», ορολογία που δανείζομαι από τους σεβαστούς καθηγητές οικονομολόγους, καθότι η σύνοψη των εξελίξεων που αυτή η στήλη αποπειράται κάθε φορά είναι πυκνή σε διάστημα εβδομάδας αλλά ιδιαιτέρως μακροσκελής και δυσβάσταχτη όταν πρέπει να αθροίσει τρεις εβδομάδες. Κι αυτό συμβαίνει όχι μόνο γιατί συνωστίζονται πολλά και διάφορα, σημεία και τέρατα, αλλά γιατί, κυρίως, τα κύματα έρχονται και φεύγουν με μεγάλη δύναμη, θυελλωδώς ανά τα πελάγη της ψυχικής μας ισορροπίας. Το κλίμα κάθε εβδομάδας φουσκώνει αναπάντεχα απειλητικό (ταμειακά διαθέσιμα, έλεγχος κεφαλαίων), έπειτα έρχεται η παλίρροια (συναντήσεις ηγετών, δηλώσεις, συμπάθεια, μισόλογα) και μετά, αιφνιδιαστικά, μέσα από τη θαλασσινή αντάρα κάνει την εμφάνισή του το ίδιο θεμελιώδες και αναλλοίωτο δίλημμα, αυτό το ασφαλές και σταθερό λιμάνι του ορθολογισμού: Συμφωνία με τους όρους που θέτουν οι δανειστές ή έξοδος-κατάρρευση-ασφυξία-ρήξη;

Έτσι, μέσα από τις γνωστές σε όλους προηγούμενες ομηρικές περιπέτειες των δύο τελευταίων μηνών, φτάσαμε και στο Eurogroup εκείνης της Δευτέρας της 10ης Μαρτίου, που έγινε σε μια ισορροπία τρόμου, σε απειλητικό κλίμα, πολύ τσαμπουκά, πολύ μπρα ντε φερ, πολλή κόντρα Ντάισελμπλουμ και, με αποκορύφωμα, πολύ Σώυμπλε κατά Βαρουφάκη. Τόσο που η χώρα υποχρεώθηκε σε επίσημο διάβημα διαμαρτυρίας. Με λίγα λόγια, μια διαπραγμάτευση θρίλερ που κατέληξε στο γνωστό μοιραίο δόγμα: πρώτα συμφωνία και μετά εκταμίευση. Βαρουφάκης και Σώυμπλε, χαμένοι στη μετάφραση, συνέχισαν τους διαξιφισμούς και τις επόμενες ημέρες, ενώ οι πιεστικές χρηματοδοτικές ανάγκες συνδυάζονταν με έναν πόλεμο λέξεων, για να καταλήξουμε στο Brussels Group και την άφιξή του σε κεντρικό ξενοδοχείο. 

Ως γνωστόν, η καλή μέρα απ’ το πρωί φαίνεται, οπότε μετά από κείνη τη Δευτέρα η εβδομάδα ολόκληρη 10 έως 15 Μαρτίου ήταν σκέτο ναρκοπέδιο για τις σχέσεις με τη Γερμανία. Στρατηγική έντασης και καχυποψίας, παρέμβαση του Λευκού Οίκου για συμβιβασμό, δηλώσεις και αντιδηλώσεις μια στο καρφί και μια στο πέταλο, ενώ η επικοινωνιακή καταιγίδα Βαρουφάκη κατέληγε στη φωτογράφιση στο Paris Match, γνωστό περιοδικό των εστεμμένων, αριστοκρατών, βαθύπλουτων, V.I.P. και άλλων του είδους. Ήθελαν να δουν με τα μάτια τους τι σημαίνει να τρως χταπόδι με θέα την Ακρόπολη. Το είδαν.

Ωστόσο στα μέσα της ίδιας εβδομάδας ο πρωθυπουργός πέταξε στο Παρίσι, όπου μίλησε στον Ο.Ο.Σ.Α. για την αναδιάρθρωση του χρέους και, στη συνέχεια, στις Βρυξέλλες όπου κουβέντιασε με τον Γιούνκερ το πρόβλημα της ανθρωπιστικής κρίσης. Ήταν η αρχή ενός γύρου επαφών, που προσέβλεπαν στην υποστήριξη της πολιτικής λύσης, σε μια χρονική συγκυρία που έπρεπε να ξεκινήσουν οι τεχνικές συζητήσεις με τους θεσμούς και ο πόλεμος Χίλτον με Κάραβελ στα ίχνη των τεχνικών κλιμακίων. Η λίστα των μεταρρυθμίσεων ήταν το μεγάλο στοίχημα και έμελλε να μην κερδίζεται από κανέναν για πολλές μέρες ακόμη. Για μέτρα «τύπου Κύπρου» μίλησε ο Ντάισελμπλουμ, ενώ ο αντιγερμανισμός και ο αντίστοιχος ανθελληνισμός καλά κράτησαν. Μέσα σε αυτό το κλίμα, λίγες μέρες αργότερα, το μεσαίο δάχτυλο του Βαρουφάκη έγινε διάσημο στη γερμανική τηλεόραση, την ώρα που ο ίδιος αποδυόταν φιλότιμα σε έναν αγώνα καλής θέλησης και θετικής επιχειρηματολογίας για την οικοδόμηση αμοιβαίας εμπιστοσύνης.

Το τρενάρισμα της ελληνικής κυβέρνησης οδηγούσε κατ’ ανάγκην στον Προυστ και στην αγωνιώδη του διαπραγμάτευση για τον χαμένο χρόνο. Λίγη λογοτεχνία δεν βλάπτει ποτέ.

Την ίδια αυτή εβδομάδα ορκίστηκε ο νέος Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Άλλωστε αυτή ήταν και η έννοια της πρώιμης διεξαγωγής των εκλογών που τώρα έβρισκε την πλήρη δικαίωσή της. Παράλληλα, στη Βουλή η ατζέντα διευρυνόταν με γερμανικές αποζημιώσεις, επιτροπή λογιστικού ελέγχου για το χρέος, αυστηροποίηση του πλαισίου και ποινικό έλεγχο, κάτω από τη δρακόντεια εποπτεία της νέας προέδρου. Το Σαββατοκύριακο της 15ης Μαρτίου στο Μαξίμου γίνονταν συσκέψεις σε αναζήτηση μιας φόρμουλας εξόδου από το αδιέξοδο καθώς έσφιγγε η θηλιά και αναζητείτο ένας τρόπος για την αποτελεσματική συνέχιση των διαπραγματεύσεων. Η ανάληψη δράσης του πρωθυπουργού γινόταν επιτακτική.

 Την εβδομάδα 16 με 22 Μαρτίου το προγραμματισμένο Συμβούλιο Κορυφής επρόκειτο να επισκιαστεί από την επταμερή κρίσιμη συνάντηση των βασικών παικτών στις Βρυξέλλες, που πραγματοποιήθηκε σε βαρύ κλίμα και με τη δυσφορία αρκετών κρατών-μελών να κριτικάρουν την απουσία θεσμικού πλαισίου αυτής της σύσκεψης. Αλλά το πρόβλημα ρευστότητας ήταν τόσο πιεστικό που ο πρωθυπουργός, ο οποίος ήταν πια φανερό ότι αναλαμβάνει σε πρώτο πρόσωπο την πολιτική πρωτοβουλία της διαπραγμάτευσης, αναζητούσε με κάθε τρόπο εναλλακτικές λύσεις. Ήταν αυτό που χαρακτηρίστηκε από ορισμένους έντιμος συμβιβασμός, ενώ από πολλούς παρατηρητές και Μ.Μ.Ε. το grexit άρχιζε πάλι να φουντώνει, και ορισμένες κυριακάτικες εφημερίδες δεν δίστασαν να υπολογίζουν σε αντικριστές στήλες τα υπέρ και τα κατά της δραχμής έναντι του ευρώ. Η όλη προσπάθεια κατέληξε σε αποκλιμάκωση της έντασης και, για μία ακόμη φορά, σε συμφωνία για μεταρρυθμίσεις. Προσωρινή ανακούφιση και λήξη συναγερμού.

Η εβδομάδα αυτή περιείχε όμως και την παρουσίαση μιας μελέτης του Hans-Böckler-Stiftungαναφορικά με τα χαμηλά εισοδήματα και τα βάρη της κρίσης. Η μελέτη των Τάσου Γιαννίτση και Σταύρου Ζωγραφάκη με τίτλο Αλληλεγγύη και προσαρμογή στην Ελλάδα της κρίσης τεκμηρίωνε τη φορολογική επιβάρυνση των χαμηλών εισοδημάτων, που αυξήθηκε στο διάστημα 2008-2012 κατά το ιλιγγιώδες 337,7%. Είναι σημαντικό να σκεφτούμε αυτό το νούμερο και τι σημαίνει όχι μόνο για κείνους που έχασαν τα στοιχειώδη αλλά και για κείνους που σπεκουλάρισαν πάνω στην κρίση και στη δυστυχία των ανθρώπων και το ποιοι έχουν την πολιτική ευθύνη. Παρόμοιου ενδιαφέροντος ήταν και η αποκάλυψη του Γιώργου Ρωμανιά για το μοιραίο λάθος των αναλογιστικών μελετών στο οποίο στηρίχτηκαν οι περικοπές των συντάξεων.

Ωστόσο, το κλίμα της Κυριακής 22 Μαρτίου ήταν βαρύ, καθώς ο πρωθυπουργός ετοιμαζόταν για την επίσημη επίσκεψη στο Βερολίνο. Αλλά την επομένη, οι εικόνες της υποδοχής, της συνέντευξης τύπου του Αλέξη Τσίπρα και της Μέρκελ, καθώς και το τετράωρο γεύμα εργασίας που ακολούθησε, πρόσφεραν μιαν ιδιαιτέρως θετική εικόνα. Η απουσία των Βαρουφάκη και Σώυμπλε σηματοδοτούσε την αποφυγή εντάσεων και την προσπάθεια αλλαγής κλίματος. Παρά ταύτα, οι δηλώσεις των δύο ηγετών μπροστά στις κάμερες δεν επέτρεψαν μεγαλύτερη αισιοδοξία. Από την πλευρά της, εκείνη επανέλαβε μονότονα το γνωστό: οι θεσμοί είναι αρμόδιοι για τη ρευστότητα. Ο πρωθυπουργός, πάλι, έδειχνε να τηρεί το μέτρο του ρεαλισμού, ποντάροντας περισσότερο στο ηθικό πλεονέκτημα. Βρισκόταν ενώπιον μεγάλων αποφάσεων, ενός έντιμου συμβιβασμού, όπως τον χαρακτήρισε; Είναι κάτι που θα το μάθουμε σύντομα. Ωστόσο η Κομισιόν έκανε λόγο την ίδια στιγμή για ώρα των πράξεων, ενώ ο Μάριο Ντράγκι δήλωνε απερίφραστα: Δεν θα αλλάξουμε τους κανόνες για την Ελλάδα. Το μαρτύριο της σταγόνας έμελλε να συνεχιστεί, όπως άλλωστε και ο κλεφτοπόλεμος της Αθήνας με τα τεχνικά κλιμάκια και τη λίστα των μεταρρυθμίσεων. Η έννοια της διαπραγμάτευσης είχε ακόμη περιθώρια να εμπλουτιστεί και να βαθύνει. 

Και μετά έφτασε η ημέρα της εθνικής επετείου της 25ης Μαρτίου με την παρέλαση, την καινοτομία των παραδοσιακών χορών και την εικόνα των στρατιωτών να χαρίζουν πλαστικά σημαιάκια με σταυρό. Πήρα κι εγώ ένα για ενθύμιο. Ο πρωθυπουργός κλήθηκε να κάνει την επίσημη ομιλία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Η ομιλία του είχε τον τίτλο «Η ελληνική επανάσταση ως ευρωπαϊκό γεγονός» και υποστήριξε μέσα από τα λόγια του Ασδραχά ότι «Το Εικοσιένα είναι η πιο ευρωπαϊκή στιγμή της ιστορίας του νεότερου ελληνισμού». Αναφέρθηκε στον Φιλελληνισμό ως «ευρωπαϊκό κίνημα» για την υποστήριξη μιας ευρωπαϊκής επανάστασης, ενός έθνους στον αγώνα για τη χειραφέτησή του και, από την άλλη μεριά, στην Ιερή Συμμαχία και στις Μεγάλες Δυνάμεις που αναζητούσαν τον τρόπο να χειραγωγήσουν την Ελληνική Επανάσταση. Έκανε μνεία της ιδιαίτερης γεωπολιτικής περιοχής και της σημασίας της για την επιτυχία του εγχειρήματος, μίλησε για τα προοδευτικά και τα συντηρητικά χαρακτηριστικά του νέου ανεξάρτητου κράτους, τα οποία από τότε το ακολουθούν. Ήταν μια ομιλία με ανανεωμένο ως προς τα παλιά χιλιοειπωμένα συμβατικά κλισέ πατριδογνωσίας τέτοιου είδους πανηγυρικών αλλά με πολλές αναλογίες παρελθόντος-παρόντος, σε μια προσπάθεια δικαίωσης των άτακτων παιδιών της ιστορίας. Ωστόσο ήταν σημαντικό που υπογραμμίστηκε πως «η Ελλάδα αποτελεί κομμάτι της Ευρώπης, κομμάτι των ευρωπαϊκών εξελίξεων, κομμάτι αναπόσπαστο της ευρωπαϊκής πραγματικότητας σε αλληλεπίδραση». Έτσι αποκτούσε νόημα και η παράθεση της διατύπωσης του Αντώνη Λιάκου σχετικά με την «ελληνική ώρα της Ευρώπης και την ευρωπαϊκή ώρα της Ελλάδας». Μένει να δούμε ποια θα είναι η ώρα αυτή και τι ακριβώς θα σημάνει ως οδοδείκτης του μέλλοντός μας.

Μετά την πανηγυρική 25η Μαρτίου ωστόσο έφτασε η Παρασκευή που κλονίστηκε από εκείνο το «Είμαστε πάντα έτοιμοι για τη ρήξη» του Ευκλείδη Τσακαλώτου. Για ρήξη είχε μιλήσει και ο Βαρουφάκης την 25η Μαρτίου… Ρήξη ή αμοιβαία επωφελής και βιώσιμη λύση; Ακούγονταν και τα δύο προκαλώντας κακόηχο αντίλαλο. Στο μεταξύ, η κυβέρνηση έπρεπε να καταρτίσει τη λίστα με τις μεταρρυθμίσεις που θα παρουσίαζε τη Δευτέρα 30 Μαρτίου στους θεσμούς. Ένα νέο θρίλερ άρχιζε να εκτυλίσσεται, με διάχυτη την κινδυνολογία της αντιπολίτευσης και τις δηλώσεις κοινοτικών παραγόντων, ενώ μια νέα λεκτική αλληλουχία έκανε την εμφάνισή της: Brussels Group, EuroWorking Group και Eurogroup.

Η πολυαναμενόμενη λίστα μεταρρυθμίσεων άρχισε να παίρνει μυθικές διαστάσεις. Κόκκινες γραμμές-Κόκκινες γραμμές-Κόκκινες γραμμές. Όχι στα υφεσιακά μέτρα; Αλλαγή Φ.Π.Α. σε νησιά; Καμία περικοπή στα επικουρικά; Ρήτρα μηδενικού ελλείμματος για τις συντάξεις; Αφορολόγητο; ΕΝ.Φ.Ι.Α. ή φόρος μεγάλης ακίνητης περιουσίας; Πόσο θα είναι το πρωτογενές πλεόνασμα; Κατασχέσεις στις θυρίδες; Κατάργηση φοροαπαλλαγών; Αποκρατικοποιήσεις; Πολλά τα ερωτηματικά, γκρίζες ζώνες πληροφόρησης, αντικρουόμενες πληροφορίες για πιστωτική ασφυξία, στάση πληρωμών, ηρωικές και πένθιμες αποφάσεις, grexit, graccident, άδεια ταμεία κ.ο.κ. Η επιστολή που είχε στείλει ο πρωθυπουργός στην Άνγκελα Μέρκελ και στην οποία ανέφερε ότι δεν θα πληρωθούν τα δάνεια αν πρέπει να πληρωθούν οι μισθοί και οι συντάξεις έριξε κι άλλο λάδι στη φωτιά.

Τελειώνει ο χρόνος, προειδοποιούσαν Μέρκελ και Ολλάντ την Πρωταπριλιά χωρίς ίχνος χιούμορ. Πότε, λοιπόν, τελειώνει ο χρόνος; Ώς πότε υπάρχουν χρήματα; Στις 9 Απριλίου, στις αρχές Μαΐου, θα πάμε έτσι ώς τον Ιούνιο; Πόσο θα διαρκέσει αυτή η «συνεχής βελτίωση στη διαδικασία», στην οποία αναφέρθηκε προχτές ακόμη ο Ντάισελμπλουμ; Είμαστε κοντά ή μακριά από τη συμφωνία; Ποιες θα είναι στ’ αλήθεια οι μεταρρυθμίσεις;

Εν μέσω αυτού του καθεστώτος δημιουργικής ασάφειας, ο πρωθυπουργός ετοιμάζει τις βαλίτσες του για τη Μόσχα τη Μεγάλη Τετάρτη. Την ίδια μέρα θα συνεδριάζει το επόμενο EuroWorking Group, ενώ το επόμενο κρίσιμο Eurogroup, στο οποίο αναμένεται να κριθεί η συμφωνία προγραμματίζεται για τις 24 Απριλίου στη Ρίγα της Λετονίας. Αλλά ώς τότε πολλά είναι πιθανό να συμβούν, να ανατραπούν, να δρομολογηθούν, να αποφασιστούν, να μεταβληθούν, να μας αιφνιδιάσουν, να μας εκπλήξουν, να μας εντυπωσιάσουν.

 

__________

* Γκραφίτι στο Πολυτεχνείο, βεβήλωση ή τέχνη * Ακριτομυθίες για Δημοψήφισμα * Επιθεώρηση του στρατεύματος από την πρόεδρο της Βουλής και τον υπουργό Καμμένο * Συζήτηση στη Βουλή για τη διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών * Βουλευτικά αυτοκίνητα * Σκουριές * Δίκη Παπακωνσταντίνου * Μαρί Λεπέν στον Πρετεντέρη * Ρύθμιση οφειλών * Ε.Ρ.Τ. * Νετανιάχου και πάλι στο Ισραήλ * Εμφύλιος της Υεμένης * Ψηφίστηκε από τη Βουλή το πρώτο νομοσχέδιο της κυβέρνησης – ανθρωπιστική κρίση * Κατάληψη του Κόκκινου 105,5 και απεργία πείνας στις φυλακές ενόψει μεταρρυθμίσεων υπέρ των κρατουμένων * Ο Γιουνκέρ ζητά ευρωστρατό * Αλέκος Φλαμπουράρης «Αέρας τα 10 τρισ. που χρωστάει η Ευρώπη… γι’ αυτό κι εμείς θα τους πληρώσουμε με αέρα» * Ένας στους τρεις εργαζομένους στον ιδιωτικό τομέα αμείβεται με 300 ευρώ το μήνα ενώ 1,2 εκατομμύρια είναι οι άνεργοι * 38 μέρες μετά ο Βαγγέλης Γιακουμάκης βρέθηκε νεκρός * 12χρονο παιδί εκτελεστής στο όνομα του I.S.I.S. * Παραιτήσου – δεν παραιτούμαι του Χατζάκη στο Εθνικό Θέατρο * Φωτιές στο κέντρο της Αθήνας από αντιεξουσιαστές * Καταλήψεις * Εγκαίνια του νέου κτιρίου της Ε.Κ.Τ. με διαδηλώσεις και σκληρές συγκρούσεις στη Φραγκφούρτη * Ο πιλότος που αυτοκτόνησε ρίχνοντας το αεροπλάνο στα Ιμαλάια συμπαρασύροντας μαζί του στον θάνατο δεκάδες επιβάτες * Πατριώτης χορηγός εφοπλιστής πίσω από την Αλαμουντίν και τη διεκδίκηση των Μαρμάρων – αρνητική απάντηση των Βρετανών για την επιστροφή στην U.N.E.S.C.O. * Μακριά από τους ανθρώπους, μια ταινία που αξίζει να δούμε * Υπόθεση Κατρούγκαλου * Συζήτηση στη Βουλή και αποχώρηση της αξιωματικής Αντιπολίτευσης * Εξεταστική Επιτροπή για τα Μνημόνια 2009-2015 * 302 χιλιάδες χαμένες θέσεις εργασίας μέσα σε έξι χρόνια στις κατασκευές * Το πέρασμα, άλλη μια ταινία που αξίζει να δούμε. * Διαμαρτυρία κατά Κωνσταντοπούλου ή εισβολή στο προαύλιο της Βουλής; * Στα 110 δισ. το οργανωμένο έγκλημα στην Ευρώπη, στα 3,5 δισ. στην Ελλάδα * Αξιολόγηση της μεταναστευτικής πολιτικής της Ε.Ε. στις αρχές Μαΐου *

Διαβάστε εδώ το προηγούμενο πολιτικό σχόλιο

files/chronosmag/themes/theme_one/faviconXronos.png

  ΧΡΟΝΟΣ 24 (04.2015)