όλα διευκολύνουν την επόμενη κρίση

 

Ευκλείδης Τσακαλώτος

 

Οι εξελίξεις στην Κύπρο είναι δραματικές για την ίδια τη χώρα, ίσως και για όλη την Ευρωζώνη. Θα χρειαστεί χρόνος για να δούμε τις ψυχολογικές επιπτώσεις της απόφασης, καθώς οι πολίτες της Ε.Ε. θα πρέπει να συμφιλιωθούν με την ιδέα μιας αφιλόξενης Ένωσης, μιας Ένωσης όχι μόνο χωρίς αλληλεγγύη, αλλά και χωρίς ασφάλεια. Η σκληρότητα του Eurogroup και η αποτυχία του «όχι» της Κύπρου, παρά τις όποιες βελτιώσεις μεταξύ των δύο αποφάσεων, σηματοδοτούν μια διαφορετική συγκυρία.

Το αναπτυξιακό μοντέλο της Κύπρου δύσκολα μπορεί να το υποστηρίξει κανείς, και οι εκεί πολιτικές δυνάμεις έχουν μεγάλη ευθύνη επειδή δεν οργάνωσαν έγκαιρα μια συντεταγμένη συζήτηση για εναλλακτικές προοπτικές της οικονομίας και τρόπους μετάβασης σε αυτές. Από την άλλη, η έλλειψη αλληλεγγύης του Eurogroup κόβει την ανάσα ακόμα και σε εκείνους και σε εκείνες που είχαν πολύ χαμηλές προσδοκίες. Πώς είναι δυνατό να μην προσφερθεί βοήθεια για μια πιο ομαλή μετάβαση σε ένα μοντέλο που θα βασιζόταν σε μικρότερο βαθμό στις τράπεζες; Ούτε είναι εύκολο να συμβιβαστεί κανείς με την τόσο μεγάλη υποκρισία για τους φορολογικούς παραδείσους και το ξέπλυμα μαύρου χρήματος· λες και οι κυρίαρχες δυνάμεις έχουν κάνει σημαία τους όλη την προηγούμενη περίοδο την κατάργηση όλων αυτών των δυνατοτήτων που διευκολύνουν τους πλουσίους να αποφεύγουν τη φορολογία. Να το πούμε απλά: όποτε χρειάστηκαν οι κυρίαρχες δυνάμεις να επιλέξουν ανάμεσα στο να ελέγξουν αυτές τις δυνατότητες ή να περικόψουν το κοινωνικό κράτος, ποτέ δεν βρέθηκαν σε κρίση αναποφασιστικότητας.

Η απόφαση του Eurogroup βάζει τα θεμέλια για νέες κρίσεις, εξασθενίζοντας το χρηματοπιστωτικό σύστημα την ίδια στιγμή που δεν αντιμετωπίζονται οι σοβαρές αποκλίσεις στην πραγματική οικονομία μεταξύ Βορρά και Νότου. Στην ουσία επανεθνικοποιεί το τραπεζικό πρόβλημα, αναιρώντας με αυτόν τον τρόπο τις αποφάσεις του προηγούμενου καλοκαιριού για βήματα προς μια τραπεζική ένωση που θα συμπεριλάμβανε τόσο μια ευρωπαϊκή ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, χωρίς αυτό να επιβαρύνει το χρέος των κρατών μελών, όσο και ευρωπαϊκές εγγυήσεις καταθέσεων. Τώρα αντί για bail-outs θα έχουμε bail-ins: η κάθε χώρα μόνη της θα πρέπει να αντιμετωπίσει τις τράπεζές της, με τη συμμετοχή όχι μόνο των μετόχων και των ομολογιούχων των τραπεζών αλλά και με τη συμμετοχή των καταθετών. Μπορεί να πήραν πίσω την αρχική απόφαση για κούρεμα των καταθέσεων κάτω των 100.000 ευρώ, αλλά μένει η πρόθεση: η εντύπωση ότι στο μέλλον θα εξετάζονται όλες οι λύσεις.

 

ΧΡΟΝΟΣ, τεύχος ΜΗΔΕΝ, σελ. 12 < προηγ. σελίδα     |     επόμ. σελίδα >