Το ευρώ διασπάται. Όχι μόνο επειδή έχουμε περιορισμούς στην κίνηση κεφαλαίου στην Κύπρο, αλλά επειδή σε κάθε χώρα η αξία του ευρώ εξαρτάται πια από τη φερεγγυότητα του συγκεκριμένου τραπεζικού συστήματος και του συγκεκριμένου κράτους. Όλα τα προαπαιτούμενα είναι στη θέση τους για να διευκολύνουν την επόμενη κρίση σε κάποια χώρα της Ευρωζώνης.

Η επόμενη κρίση θα τροφοδοτηθεί επίσης και από τις αποκλίσεις στην πραγματική οικονομία. Με τη βαρβαρότητα των μνημονίων ή την απειλή της εφαρμογής τους, οι χώρες του Νότου έχουν κερδίσει κάποιους πόντους σε επίπεδο ανταγωνιστικότητας, κυρίως με τις μειώσεις μισθών. Αυτό φαίνεται και στα ισοζύγια των τρεχουσών συναλλαγών. Βέβαια αυτή η «πρόοδος» είναι και αποτέλεσμα της μεγάλης ύφεσης, της μείωσης των εισοδημάτων και άρα των λιγότερων εισαγωγών. Θα ήταν ενδιαφέρον να μελετήσουμε τα κυκλικά διορθωμένα ισοζύγια για να δούμε την πραγματική βελτίωση της ανταγωνιστικότητας. Εικάζω ότι εκεί τα αποτελέσματα θα ήταν πολύ πιο περιορισμένα. Και πώς θα μπορούσε να ήταν διαφορετικά τα πράγματα; Στις οικονομίες του Βορρά, οι κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις δανείζονται με πολύ χαμηλότερα επιτόκια από ό,τι ισχύει στον Νότο. Συγχρόνως, χώρες όπως η Γερμανία κρατούν αναπτυξιακά εργαλεία για να ενισχύσουν την οικονομία τους, ενώ τα μνημόνια στον Νότο καταργούν αυτά τα εργαλεία. Για παράδειγμα, οι δημόσιες περιφερειακές τράπεζες (Sparkassen), αλλά και οι συνεταιριστικές τράπεζες, και αυτές που μοιάζουν με το δικό μας Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, έχουν παίξει εκεί σημαντικό ρόλο υποστήριξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Η στασιμότητα, στην καλύτερη περίπτωση, του Νότου θα δυσκολεύει και το τραπεζικό σύστημα εκεί. Το καλοκαίρι του 2012 φάνηκε ότι υπήρχαν προσπάθειες να κοπούν οι αλληλοτροφοδοτήσεις ανάμεσα στο χρηματοπιστωτικό και το δημοσιονομικό σκέλος της κρίσης. Το Eurogroup εξασφάλισε ότι το ένα πρόβλημα θα τροφοδοτεί το άλλο ολόκληρη την επόμενη περίοδο. Διότι το Eurogroup επιμένει να μη βλέπει τη συστημική φύση της κρίσης. Επιμένει να αντιμετωπίζει κάθε έκφανση αυτής της κρίσης ως ξεχωριστή περίπτωση με σπασμωδικές παρεμβάσεις. Η Γερμανία ίσως έχει αποφασίσει ότι θα προχωρήσει σε τραπεζική ένωση, αλλά και σε μια συντηρητική –για να μην πω αυταρχική– ομοσπονδιοποίηση, αφού οι χώρες του Νότου διορθώσουν το τραπεζικό τους σύστημα. Δεν ξέρω αν θα το πετύχει. Δηλαδή δεν ξέρω αν θα κρατηθεί ο ασθενής ζωντανός μέχρι την τελική εγχείρηση και δεν ξέρω αν, όταν αποφασιστεί η στιγμή της εγχείρησης, θα μπορεί η Γερμανία να το επιβάλει σε πολιτικό επίπεδο.

Γι’ αυτόν τον λόγο ας μη βιαστούμε να εκτιμήσουμε το «όχι» της κυπριακής αντιπολίτευσης. Δεν ήταν ένα καλά προετοιμασμένο «όχι». Εξάλλου η κυπριακή κυβέρνηση είναι εντελώς ευθυγραμμισμένη με τη λογική των κυρίαρχων δυνάμεων της Ευρωζώνης. Ούτε υπήρχαν οι συσχετισμοί για κάτι καλύτερο. Αλλά αν η παραπάνω ανάλυση στέκει, η αλλαγή στην Ευρωζώνη θα έρθει όταν οι λαοί του Νότου επιβάλουν μια διαφορετική στάση. Όταν πουν ότι εμείς δεν συνεχίζουμε με την προοπτική που μας επιφυλάσσετε. Ότι, αν θέλετε την Ευρωζώνη, θα είναι μια διαφορετική νομισματική ζώνη.

Στο Eurogroup, οι κυβερνήσεις του Νότου φάνηκε πως είτε συμφωνούν με την κυρίαρχη κατεύθυνση είτε ότι δεν έχουν το κουράγιο να χαράξουν μια στοιχειωδώς διαφορετική πορεία. Η λύση θα έρθει από κάτω, από αυτούς και από αυτές που δεν έχουν τίποτα να περιμένουν από τα σημερινά συμφωνηθέντα του Eurogroup. Και τότε, ίσως, το «όχι» της Κύπρου θα αποτιμηθεί διαφορετικά.

 files/chronosmag/themes/theme_one/faviconXronos.png

ΧΡΟΝΟΣ, τεύχος ΜΗΔΕΝ, σελ. 13 < προηγ. σελίδα     |     επόμ. άρθρο >